W piątek Senat zakończył prace nad trzema aktami prawnymi dotyczącymi ochrony środowiska: dwiema nowelizacjami ustawy Prawo ochrony środowiska (pierwsza dotyczy poważnych awarii przemysłowych, druga to tzw. ustawa antysmogowa) oraz nową ustawą o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Tylko jedna ze wspomnianych ustaw została przyjęta bez poprawek.
Pierwsza ze wspomnianych – ustawa z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw – reguluje kwestie związane z zapobieganiem zapobiegania poważnym awariom, które mogą być następstwem działań przemysłowych (o szczegółach pisaliśmy tutaj). Nowela została przyjęta bez poprawek.
Druga – ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska (tzw. ustawa antysmogowa) – ma stworzyć prawne narzędzia, które umożliwią samorządom prowadzenie działań zmierzających do poprawy jakości powietrza (o szczegółach pisaliśmy tutaj). Do tej noweli Senat wprowadził 5 poprawek.
Trzecia – ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym – ma na celu przetransponowanie do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2012/19/UE (o szczegółach pisaliśmy tutaj). Do tej ustawy senatorowie mieli najwięcej uwag i wprowadzili do niej aż 20 poprawek.
6 sierpnia 2015
by zieloneprawo Możliwość komentowania Ustawa antysmogowa w Sejmie została wyłączona
Samorządy będą mogły określić rodzaj i jakość paliw dopuszczonych do stosowania w domowych kotłach – Sejm uchwalił wczoraj wieczorem, tzw. ustawę antysmogową, czyli nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska (druki sejmowe nr 3667 i 3741) w brzmieniu rekomendowanym przez Komisję Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisję Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej.
Nowela ma na celu wprowadzenie zmian w ustawie Prawo ochrony środowiska dla stworzenia lepszych możliwości zastosowania prawnych narzędzi poprawy jakości powietrza w Polsce na szczeblu wojewódzkim i na szczeblu lokalnym oraz w zakresie ochrony przed hałasem. Za obecny stan jakości powietrza w Polsce odpowiedzialna jest w głównej mierze tzw. niska emisja pochodząca przede wszystkim z sektora bytowo-komunalnego obejmującego zarówno indywidualne źródła wytwarzania ciepła i przygotowania ciepłej wody, jak i małe ciepłownie komunalne, a także transport.
Zakres proponowanych zmian obejmuje zagadnienia dotyczące trzech obszarów. Po pierwsze, władze samorządowe będą miały możliwość określenia rodzajów i jakości paliw dopuszczonych do stosowania w domowych kotłach. Drugi obszar, dotyczy możliwości przeprowadzenia kompensacji emisji przez ograniczanie niskiej emisji. Trzeci obszar wiąże się natomiast z zaproponowaniem zmiany przepisów w zakresie ochrony środowiska przed hałasem, według znowelizowanych przepisów ochrona akustyczna będzie stosowana tylko dla terenów faktycznie zagospodarowanych, a nie tak jak do tej pory także dla terenów jedynie przewidzianych do zagospodarowania – ma to ograniczyć stosowanie bardzo kosztownych ekranów akustycznych, na terenach gdzie są one zbędne.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpoczął konsultacje programu priorytetowego „Wzmocnienie działań społeczności lokalnych dla zrównoważonego rozwoju”. Budżet na realizację programu ma wynieść 25 mln złotych.
Głównym celem przedmiotowego programu jest poprawa stanu środowiska naturalnego w skali lokalnej przy zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Program będzie realizowany w latach 2015-2023. Dofinansowania projektów będą udzielane w formie dotacji, do 100% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięć.
Niższe opłaty i kary za usunięcie drzew lub krzewów – w Dzienniku Ustaw RP opublikowano wczoraj (pod poz. 1045) ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.
Nowela, która ma poprawić funkcjonowanie i organizację wykonywania zadań publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego, wprowadza zmiany do 45 ustaw – w tym między innymi, będącej w naszym zainteresowaniu, ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (zmienia przede wszystkim przepisy dotyczące ochrony terenów zieleni i zadrzewień).
Konieczność zmiany przepisów dotyczących kar za nielegalne wycinkę jest podyktowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12). TK orzekł, że: art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Wprowadzone w ustawie o ochronie przyrody zmiany dotyczą przede wszystkim: obniżenia maksymalnych stawek opłat za usunięcie drzew lub krzewów, obniżenia wysokości kar administracyjnych za nielegalne usunięcie drzew lub krzewów, a także możliwości zróżnicowania wysokości kary w zależności od okoliczności konkretnej sprawy – w przypadku wycinki drzewa lub krzewu, w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności nowe przepisy nakazują nawet odstąpienie od wymierzenia kary.
Zmienione przepisy ustawy o ochronie przyrody dotyczące ochrony terenów zieleni i zadrzewień, w tym opłat i kar za wycinkę drzew, wejdą w życie z dniem 28 sierpnia 2015 r. Niebawem natomiast do konsultacji społecznych ma trafić projekt rozporządzenia Ministra Środowiska określającego stawki dla poszczególnych rodzajów lub gatunków drzew w zależności od obwodu pnia oraz od tempa przyrostu pnia na grubość, a także współczynniki różnicujące stawki w zależności od lokalizacji drzewa lub krzewu.
Sejm uchwalił dzisiaj, zgodnie z rekomendacją Komisji, nowelizację ustawy Prawo Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (druki sejmowe nr 3523 i 3641), która ma zapewnić wdrożenie do polskiego prawa postanowień dyrektywy Seveso III.
Dyrektywa 2012/18/UE reguluje kwestie zapobiegania poważnym awariom, które mogą być następstwem określonych działań przemysłowych oraz ograniczania ich skutków dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Potoczna nazwa dyrektywy pochodzi od włoskiej miejscowości, w której w latach 70-tych doszło do katastrofy ekologicznej w wyniku awarii przemysłowej, to w jej następstwie powstały regulacje prawne w tym zakresie. Państwa członkowskie zostały zobligowane do wprowadzenia w życie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do wykonania dyrektywy Seveso III w terminie do dnia 31 maja 2015 r.
10 lipca 1976 w zakładach przemysłowych w Seveso (15 km od Mediolanu) doszło do wypadku, którego skutkiem było największe odnotowanej do tamtej pory wydzielenie do atmosfery bardzo toksycznego związku chemicznego 2,3,7,8 – Tetrachlorodibenzodioksyny (TCDD) – związek ten został prawdopodobnie wykorzystany w próbie otrucia Wiktora Juszczenki podczas ukraińskiej kampanii prezydenckiej w 2004 r.
Ustawa ma na celu również dostosowanie istniejącego systemu klasyfikacji zakładów o dużym ryzyku albo o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej do nowego systemu klasyfikacji substancji chemicznych, wprowadzonego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1272/2008 z 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin. Ponadto w ustawie zawarto rozwiązania mające ułatwić dostęp społeczeństwa do informacji o zagrożeniach poważnymi awariami przemysłowymi, a także zagadnienia związane z zagospodarowaniem przestrzennym oraz kontrolą instalacji, w których występuje ryzyko wystąpienia poważnej awarii. Teraz ustawa trafi do Senatu.
W Sejmie odbyło się dzisiaj drugie czytanie komisyjnego projektu nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i ustawy Prawo budowlane. Projekt zakłada, że instalacje służące do wytwarzania energii z OZE o mocy przekraczającej 40 kW będą mogły powstawać wyłącznie na obszarach, na których obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Nowela ma być, zdaniem sejmowych Komisji, odpowiedzią na problemy związane z lokalizacją i eksploatacją obiektów służących wytwarzaniu energii z odnawialnych źródeł energii (OZE), w szczególności elektrowni wiatrowych, których lokalizacja w pobliżu budynków mieszkalnych jest często oceniana przez społeczności lokalne jako uciążliwa. Projekt zakłada przede wszystkim, że obiekty służące wytwarzaniu energii z OZE inne niż mikroinstalacje (czyli o mocy przekraczającej 40 kW) będą mogły powstawać wyłącznie na obszarach, na których obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (bez możliwości zastosowania w takich przypadkach procedury wydania decyzji o warunkach zabudowy).
Proponowane w projekcie rozwiązania wywołały niemałe poruszenie. Konsekwencją wejścia w życie przepisów noweli w tym kształcie byłoby znaczne spowolnienie rozwoju energetyki odnawialnej w naszym kraju – musimy pamiętać, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego ustalono do tej pory dla obszarów obejmujących zaledwie 25% terytorium Polski, natomiast procedura uchwalania nowych planów jest nie tylko długotrwała ale i bardzo kosztowna. Ostatnio pojawiły się również zarzuty niezgodności projektu z dyrektywą 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, a także wątpliwości co do zgodności części projektowanych przepisów z wyrażonymi w Konstytucji RP zasadami równości i proporcjonalności.
Dzisiejsza sejmowa debata nad projektem była, tradycyjnie już w przypadku procedowania przepisów dotyczących energetyki odnawialnej, bardzo burzliwa. Podczas drugiego czytania posłowie zgłosili sporo poprawek, m.in. poprawkę zakładającą podniesienie progu mocy instalacji (do 1 MW), których lokowanie będzie możliwe wyłącznie w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy też poprawkę przedłużającą możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla małych instalacji OZE do końca 2017 r. W związku z powyższym projekt ponownie trafi do Komisji: Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej.
Na marginesie należy dodać, że projektowane zmiany, mimo tego że budzą sporo kontrowersji nie są najbardziej radykalnym pomysłem na energetykę odnawialną. W czerwcu posłowie Prawa i Sprawiedliwości wnieśli do Sejmu projekt uchwały, która wzywa Radę Ministrów do wprowadzenia moratorium na budowę elektrowni wiatrowych (innych niż mikro i małe instalacje), do czasu uchwalenia przepisów prawnych, określających warunki ich budowy oraz stworzenia instytucji nadzoru i kontroli, które będą odpowiedzialne za bezpieczeństwo ludzi i środowiska (druk sejmowy 3542).
Zespół ekspertów Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE) oraz berlińskiego ośrodka analiz polityczno-społecznych „adelphi” przygotował dla polskich samorządowców podręcznik „Gospodarka niskoemisyjna zaczyna się w gminie”. W opracowaniu przedstawiono przykłady dobrych praktyk opisujące zrealizowane z sukcesem działania na rzecz zmniejszenia niskiej emisji ze źródeł komunalnych i gospodarstw domowych.
Niska emisja w dalszym ciągu jest poważnym problemem w polskich gminach. Obecnie prawie 46 % gospodarstw domowych w Polsce używa do ogrzewania paliw stałych (przede wszystkim węgla i drewna), natomiast jedynie 41 % korzysta z ogrzewania sieciowego. Ograniczenie tego zjawiska oraz opracowanie i wdrożenie skutecznych strategii niskoemisyjnych jest więc dużym wyzwaniem dla naszych samorządowców.
Poradnik „Gospodarka niskoemisyjna zaczyna się w gminie” powstał w ramach realizowanego przez KAPE i adelphi projektu „Poszukiwanie nowych możliwości polsko-niemieckiej współpracy w dziedzinie strategii niskoemisyjnych”. Celem projektu było ułatwienie wymiany doświadczeń i rozwój nowych obszarów współpracy między Polską a Niemcami w dziedzinie polityki energetycznej i klimatycznej. Podręcznik może być pomocny w prawidłowym opracowaniu i wdrożeniu planów gospodarki niskoemisyjnej w polskich gminach.
